كه در طبرستان و روذريان ، خيابانها از جانب فردى خصوصى و ثروتمند احداث شد ، « 104 » امير سلجوقى قاورد در كرمان ( حدود سال 4 - 433 ه / 1042 م ) مبلغى كه حد اقل برابر مخارج تأسيسات چاههاى سر راه بود ، را پرداخت . « 105 » وقف مدارس « 106 » و مساجد « 107 » ( كه در مواقع لزوم ترميم آنها نيز با كمكهاى مؤمنان صورت مىگرفت ) ، « 108 » بيش از همه اهميت داشت ، علاوه بر آن احداث بيمارستانها - حتى براى مكّه - « 109 » حمامهاى آب‌گرم ، كاروانسراها « 110 » و لوله‌كشى آب ، و نيز ايجاد كارگاههايى براى كفاشى و تهيه لباسهاى احرام براى زائران فراموش نمىشد . « 111 » اهميّت زيادى كه اين‌گونه تأسيسات براى عموم داشت ، خود كاملا موجب آن مىشد كه حكومتها نيز مانند همه ، ثروتهاى زيادى را ( به‌عنوان وقف ) در اين تأسيسات به كار گيرند . اين كار ، براى بازماندگان نيز اغلب درآمدى بدون دغدغه فراهم مىكرد كه غير قابل دستبرد بود . اين‌گونه « موقوفات مذهبى » مىتوانست قرنها دوام يابد « 112 » چنان كه امروزه نيز تقريبا چنين است ) . اين امر اين نتيجه را داشت كه ثروتمندان ، و نيز همچنين اميران و حكمرانان پول خود را در اين‌گونه موقوفات به كار مىگرفتند تا از نتيجه آن مطمئن باشند . فقط بدين‌وسيله در طول

--> ( 104 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 73 و بعد . ( 105 ) . محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 11 . ( 106 ) . حتى به‌وسيلهء زنان ، مثلا در كرمان در حدود سال 504 ه / 1110 م توسط سوگلى حاكم : محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 27 . ( 107 ) . محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 20 ( حدود سال 479 ه / 1086 م در كرمان ) ؛ ص 32 ( حدود سال 545 ه / 1150 م همان‌جا ) . ( 108 ) . Mez 324 ( سال 226 ه / 841 م در اسپهان ) براساس ابو نعيم : ذكر اخبار اسپهان . ( 109 ) . محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 39 ( حدود سال 555 ه / 1160 م از كرمان ) . ( 110 ) . محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 20 ( حدود سال 479 ه / 1086 م در كرمان ) . ( 111 ) . رجوع كنيد به خلاصه Mez 24 ( براى « كردان » بدر بن حسنويه ، متوفى 405 ه / 1014 م ) . فهرستى شبيه به آن براى اسپاهبذ طبرستان در حدود سال 477 ه / 1184 م و مقايسه كنيد با ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 70 . ( 112 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 49 ( موقوفاتى از حدود سال 303 ه / 915 م در آمل تا قرن 8 - 7 ه / 13 م پابرجا بود ) .